رقابت جهانی بر سر بوکسیت وارد مرحله تازه‌ای شد

به گزارش باشگاه آلومینیوم، این توافق پس از ماه‌ها تنش میان دولت گینه و شرکت تابعه EGA یعنی Guinea Alumina Corporation (GAC) حاصل شد. اختلاف میان دو طرف زمانی شدت گرفت که دولت گینه فعالیت این شرکت را تعلیق و بخشی از دارایی‌های آن را به شرکت دولتی Nimba Mining منتقل کرد. دولت گینه اعلام کرده بود شرکت اماراتی در اجرای تعهدات مربوط به احداث پالایشگاه آلومینا و توسعه صنایع پایین‌دستی در داخل این کشور عملکرد مطلوبی نداشته است.

بر اساس توافق جدید، دو طرف برای ادامه صادرات بوکسیت و همکاری در حوزه زنجیره تامین آلومینیوم به تفاهم رسیده‌اند. کارشناسان بازار معتقدند این توافق تنها یک مصالحه تجاری نیست، بلکه بخشی از رقابت جهانی بر سر کنترل منابع معدنی استراتژیک و زنجیره تامین فلزات صنعتی محسوب می‌شود.

گینه؛ غول بوکسیت جهان

گینه طی سال‌های اخیر به مهم‌ترین بازیگر بازار جهانی بوکسیت تبدیل شده است. این کشور بزرگ‌ترین ذخایر شناخته‌شده بوکسیت جهان را در اختیار دارد و اکنون بزرگ‌ترین صادرکننده این ماده معدنی محسوب می‌شود.

بر اساس داده‌های وزارت معادن گینه، صادرات بوکسیت این کشور در سال ۲۰۲۵ با رشد ۲۵ درصدی به حدود ۱۸۲.۸ میلیون تن رسید؛ رقمی که جایگاه گینه را به عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده بوکسیت جهان تثبیت کرد.

همچنین آمار رسمی نشان می‌دهد تولید بوکسیت گینه تنها در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ با رشد ۲۵.۳ درصدی به ۶۰.۹ میلیون تن رسیده است. بیش از ۷۰ درصد صادرات بوکسیت این کشور به چین انجام می‌شود و بخش بزرگی از صنایع آلومینیوم جهان به ذخایر گینه وابسته‌اند.

کارشناسان معتقدند اهمیت گینه برای بازار آلومینیوم مشابه نقش کشورهای نفتی در بازار انرژی است؛ زیرا بوکسیت ماده اولیه اصلی تولید آلومینا و در نهایت آلومینیوم محسوب می‌شود.

امارات؛ بازیگر بزرگ صنعت آلومینیوم بدون ذخایر بوکسیت

در مقابل، امارات متحده عربی ذخایر قابل توجه بوکسیت ندارد اما طی دو دهه گذشته به یکی از قطب‌های اصلی تولید آلومینیوم جهان تبدیل شده است.

شرکت EGA اکنون بزرگ‌ترین تولیدکننده آلومینیوم در خاورمیانه و یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های صنعتی امارات محسوب می‌شود. این شرکت در سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۸۴ میلیون تن آلومینیوم تولید و ۲.۸۳ میلیون تن فروش ثبت کرد که بالاترین رکورد تاریخ این مجموعه به شمار می‌رود.

پالایشگاه آلومینای «الطویله» امارات نیز در سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۴ میلیون تن آلومینا تولید کرد و نزدیک به ۴۶ درصد نیاز آلومینای EGA را تامین کرد. با این حال، این شرکت همچنان برای تامین بوکسیت وابستگی بالایی به واردات دارد.

تحلیلگران می‌گویند همین وابستگی موجب شده پروژه‌های معدنی گینه برای امارات اهمیت استراتژیک پیدا کنند. پروژه GAC یکی از مهم‌ترین منابع تامین بوکسیت برای EGA محسوب می‌شود و اختلال در فعالیت آن می‌تواند زنجیره تولید آلومینیوم امارات را تحت تاثیر قرار دهد.

کاهش صادرات GAC و نگرانی بازار

بر اساس گزارش‌ها، صادرات بوکسیت GAC از حدود ۱۴.۱ میلیون تن در سال ۲۰۲۳ به حدود ۱۰.۸ میلیون تن در سال ۲۰۲۴ کاهش یافت؛ موضوعی که نتیجه اختلافات دولت گینه و EGA بود.

همچنین گزارش‌های رویترز نشان می‌دهد شرکت EGA پس از تعلیق فعالیت‌هایش در گینه، به دنبال تنوع‌بخشی به منابع تامین بوکسیت خود رفته و مذاکراتی با کشورهای غنا، استرالیا و برزیل آغاز کرده است.

در همین راستا، شرکت اماراتی در سال ۲۰۲۵ توافقی با Ghana Integrated Aluminium Development Corporation امضا کرد تا امکان توسعه پروژه‌های بوکسیت در غنا بررسی شود. غنا حدود ۹۰۰ میلیون تن ذخایر بوکسیت در اختیار دارد و سالانه حدود ۱.۵ میلیون تن بوکسیت تولید می‌کند.

کارشناسان بازار معتقدند ریشه اصلی اختلافات گینه با شرکت‌های معدنی خارجی، سیاست جدید این کشور برای توسعه صنایع پایین‌دستی است.

دولت گینه اکنون تاکید دارد شرکت‌های خارجی نباید تنها به استخراج و صادرات مواد خام اکتفا کنند، بلکه باید در احداث پالایشگاه‌های آلومینا، نیروگاه‌ها و صنایع فرآوری نیز سرمایه‌گذاری کنند.

از زمان روی کار آمدن دولت نظامی به رهبری Mamady Doumbouya در سال ۲۰۲۱، کنترل دولت بر بخش معدن افزایش یافته و بسیاری از قراردادهای معدنی بازبینی شده‌اند. طی این مدت، چندین مجوز معدنی لغو یا به شرکت‌های دولتی منتقل شده است.

تحلیلگران می‌گویند گینه اکنون تلاش می‌کند سهم بیشتری از ارزش افزوده زنجیره جهانی آلومینیوم را در داخل کشور حفظ کند؛ زیرا با وجود ذخایر عظیم معدنی، بخش عمده سود صنایع آلومینیوم تاکنون نصیب شرکت‌های خارجی شده است.

چین؛ بازیگر اصلی بازار بوکسیت گینه

اگرچه توافق اخیر میان گینه و امارات اهمیت بالایی دارد، اما چین همچنان بزرگ‌ترین بازیگر خارجی بازار بوکسیت گینه محسوب می‌شود.

طبق آمار رسمی، حدود ۷۴ درصد صادرات بوکسیت گینه در سال ۲۰۲۵ به چین ارسال شده است. واردات بوکسیت چین از گینه نیز در همین سال با رشد ۲۶ درصدی به بیش از ۲۰۰ میلیون تن رسید.

شرکت‌های چینی طی سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای در معادن، بنادر و خطوط ریلی گینه انجام داده‌اند و بسیاری از پروژه‌های بزرگ معدنی این کشور تحت کنترل یا مشارکت سرمایه‌گذاران چینی قرار دارد.

کارشناسان معتقدند رقابت میان چین، کشورهای عربی و شرکت‌های غربی برای حضور در معادن گینه، بخشی از رقابت گسترده‌تر جهانی بر سر مواد معدنی استراتژیک محسوب می‌شود.

آینده بازار آلومینیوم

تحلیلگران بازار پیش‌بینی می‌کنند تقاضای جهانی برای آلومینیوم طی دهه آینده همچنان روندی صعودی داشته باشد. توسعه خودروهای برقی، صنایع انرژی پاک، هوافضا و شبکه‌های انتقال برق مصرف آلومینیوم را افزایش داده است.

در چنین شرایطی، کشورهایی که ذخایر بوکسیت و ظرفیت پالایش آلومینا در اختیار دارند، اهمیت ژئوپلیتیکی بیشتری پیدا می‌کنند. گینه اکنون تلاش می‌کند از این موقعیت برای افزایش درآمد، توسعه صنعتی و تقویت نقش خود در زنجیره جهانی آلومینیوم استفاده کند.

کارشناسان معتقدند توافق جدید میان گینه و EGA می‌تواند بخشی از نگرانی‌های کوتاه‌مدت بازار را کاهش دهد، اما همزمان نشان می‌دهد رقابت جهانی بر سر کنترل منابع معدنی و زنجیره تامین فلزات استراتژیک وارد مرحله تازه‌ای شده است.

منبع:‌ فلزات‌آنلاین