تاوان سنگین مصرف کنندگان آلومینیوم

به گزارش باشگاه آلومینیوم، خاورمیانه در حافظه تاریخی جهان با مایعی سیاه‌رنگ و بشکه‌های نفت گره خورده است؛ اما در دهه‌های اخیر، این منطقه بی‌سروصدا به یکی از قطب‌های حیاتی یک فلز نقره‌ای و استراتژیک تبدیل شده است: آلومینیوم. اکنون، با شعله‌ور شدن جنگ میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران، این شبکه پیچیده و به هم پیوسته در حال تجربه یک شوک ساختاری بی‌سابقه است. در بازاری که پیش از این نیز با محدودیت عرضه دست‌وپنجه نرم می‌کرد، موشک‌ها و پهپادها تنها تاسیسات نظامی را هدف نمی‌گیرند؛ آن‌ها در حال ذوب کردن زنجیره تامین جهانی آلومینیوم هستند.

گلوگاه هرمز و سندروم فلج دوطرفه

اعداد به تنهایی گویای عمق فاجعه‌اند. خاورمیانه با تولید سالانه بیش از ۶.۹ میلیون تن، حدود ۹ درصد از آلومینیوم اولیه جهان را تامین می‌کند.

شاید این رقم در نگاه اول ناچیز به نظر برسد، اما اهمیت آن زمانی آشکار می‌شود که بدانیم بیش از ۸۰ درصد از این تولید (حدود ۵.۱۴ میلیون تن) برای رسیدن به بازارهای تشنه‌ی جهانی، چاره‌ای جز عبور از باریکه‌ی پرالتهاب تنگه هرمز ندارد.

امروز، این آبراه عملاً به یک نقطه خفگی تبدیل شده و یک فلج دوطرفه را به صنعت تحمیل کرده است: از یک سو، کشتی‌های حامل مواد اولیه نظیر آلومینا (که بخش عمده آن از استرالیا می‌آید) قادر به پهلوگیری نیستند و از سوی دیگر، شمش‌های آلومینیوم تولید شده در بنادر خلیج فارس محبوس مانده‌اند.

دومینوی خاموشی: از بحرین تا ابوظبی

بحران دیگر در حد یک «تهدید بالقوه» نیست؛ خسارات فیزیکی و توقف تولید آغاز شده است. گزارش‌های ماه مارس ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که غول‌های آلومینیوم منطقه یکی پس از دیگری در حال سقوط به شرایط اضطرار هستند.

آلومینیوم بحرین (Alba): مجبور به توقف ۱۹ درصدی ظرفیت تولید خود به دلیل ناتوانی در تامین آلومینا شده است.

کاتالوم قطر (Qatalum): با اختلال در تامین گاز طبیعی، در یک خاموشی کنترل‌شده، اکنون تنها با ۶۰ درصد توان خود کار می‌کند.

امارات گلوبال آلومینیوم (EGA): تایید کرده است که سایت عظیم «الطویله» در ابوظبی بر اثر حملات پهپادی و موشکی آسیب‌های قابل‌توجهی دیده است.

صنعت ذوب آلومینیوم، برخلاف بسیاری از صنایع دیگر، کلید روشن و خاموش ساده‌ای ندارد. توقف موقت دیگ‌های ذوب، به معنای خروج بلندمدت عرضه از بازار و هزینه‌های نجومی برای راه‌اندازی مجدد است.

اثر پروانه‌ای: لرزش در استرالیا، جهش در لندن

برای درک ماهیت به شدت متصل این بازار، باید به هزاران کیلومتر دورتر، یعنی استرالیا نگاه کرد. تونی دراگیسویچ، مدیرعامل شرکت تولیدی کپرال (Capral) می‌گوید: «آلومینیوم یک‌جا ثابت نمی‌ماند. وقتی زنجیره‌های تامین جهانی مختل می‌شوند، تاثیر آن در همه جا، از جمله در اینجا در استرالیا احساس می‌شود.»

بورس فلزات لندن (LME) که دماسنج قیمت‌گذاری این فلز است، به سرعت واکنش نشان داده و قیمت‌ها را به محدوده ۳۵۰۰ دلار در هر تن پرتاب کرده است. تحلیلگران هشدار می‌دهند که با تداوم انسداد، شکسته شدن سد ۴۰۰۰ دلاری دور از انتظار نیست. موجودی انبارهای ثبت‌شده در LME با یک سقوط آزاد ۴۰ درصدی از ابتدای سال، به زیر ۳۵۰ هزار تن رسیده است.

با این حال، فاجعه‌ی پنهان برای تولیدکنندگان در «هزینه‌های اضافه منطقه‌ای» (Premiums) نهفته است. در آسیا، پریمیوم بنادر اصلی ژاپن (MJP) از ۱۹۵ دلار در سه‌ماهه اول ۲۰۲۵، با رشدی خیره‌کننده به ۳۵۰ دلار در هر تن رسیده است. وقتی کشتی‌ها مجبورند از بیم جنگ، مسیر طولانی دماغه امید نیک را دور بزنند و هزینه‌های گزاف بیمه جنگی را بپردازند، این صورت‌حساب در نهایت روی میز مصرف‌کننده نهایی قرار می‌گیرد.

پناهگاه قراضه‌ها

در دل هر بحرانی، برندگانی نیز ظهور می‌کنند. با کمیاب و گران شدن آلومینیوم اولیه در سایه جنگ خاورمیانه، جهان صنعتی در حال تجربه یک تغییر پارادایم است. تقاضا برای «بازیافت ضایعات آلومینیوم» به شدت در آمریکا و اروپا بالا گرفته است. تولیدکنندگان به دنبال منابعی هستند که نیازی به عبور از خاورمیانه نداشته باشد و کوره‌های بازیافت، اکنون حکم طلا را پیدا کرده‌اند.

در نهایت، واقعیت بازار امروز این است: تا زمانی که دود موشک‌ها در آسمان خاورمیانه محو نشود، بازار جهانی آلومینیوم در تب قیمت‌های نجومی، مسیرهای مسدود و کوره‌های خاموش خواهد سوخت.

منبع: ایراسین